CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DSH NATURE

Siro ho An phế DSH hỗ trợ giảm ho, bổ phế, giảm đau rát họng

Viên khớp dsh hộp 60 viên hỗ trợ hạn chế khô khớp, thoái hóa khớp

GIÚP BỔ PHẾ , GIÚP GIẢM TĂNG TIẾT ĐỜM , HỔ TRỢ HẠN CHẾ HO NHIỀU , GIÚP GIẢM CÁC BIỂU HIỆN ĐAU RÁT HỌNG, KHÀN TIẾNG DO HO KÉO DÀI

Dược liệu Đẳng Sâm 1. Tên khoa học: Codonosis sp. 2. Tên gọi khác: Ngân đằng, cây đùi gà, mằn rày cáy, co nhả dòi. 3. Tính vị, quy kinh: Vị ngọt, tính bình (hơi ôn). Quy vào kinh phế, tỳ. 4. Bộ phận dùng: Rễ 5. Đặc điểm sản phẩm: Rễ nạc hình trụ có khi phân nhánh, mặt ngoài màu vàng nâu nhạt, trên có những rãnh dọc và ngang. Mùi thơm, vị ngọt nhẹ. 6. Phân bố vùng miền: Trung Quốc, Mianma, Ấn Độ, Việt Nam : Lai Châu, Hà Giang, Lào Cai. 7. Thời gian thu hoạch: Sau khi trồng 18- 20 tháng có thể thu hoạch khi cây lụi tàn. I. THÔNG TIN CHI TIẾT: 1. Mô tả thực vật: Cây dược liệu Đẳng Sâm là cây cỏ sống lâu năm. Rễ hình trụ dài, đường kính cóthể1-1,7cm. Đầu rễ to, trên có nhiều vết sẹo của thân cũ, phía dưới có khi phân nhánh, mặt ngoài màu vàng nhạt, trên có các vết nhân dọc và ngang. Thân mọc bò hay leo, phân nhánh nhiều, phía dưới hơi có lông, phía ngọn nhẵn, lá mọc đối (ở VN phần nhiều mọc đối), so le hoặc có khi gần như mọc vòng. Cuống lá0,5-4cm, phiến lá hình tim hoặc trứng dài 1-7cm, rộng 0,8-5,5cmđầu tù hoặc nhọn, đáy lá hình tim mép nguyên hoặc hơi lượn sóng, hoặc có răng cưa (Việt Nam) mặt trên lá màu xanh nhạt, mặt dưới trắng. Hoa mọc đơn đọc ở kẽ lá. Có 5 lá đài, tràng hoa hình chuông, màu vàng nhạt chia 5 thùy, 5 nhị, bầu có 5 ngăn. Quả nang, phía trên có 1 núm nhỏ hình nón, khi chin có màu tím đỏ. Mùa hoa nở: tháng 7-8. Mùa quả tháng 9-10. Loài Codonopsis pilosula và Codonopsis tangshen được nhập từ Trung Quốc có lá gần như lá đảng sâm mô tả trên, nhưng mép lá nguyên, hoa cũng vậy, bầu chỉ có 3 ngăn. đẳng Sâm 2. Phân bố: • Thế giới: Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ, Lào, Nhật Bản… • Việt Nam: Được trồng ở 14 tỉnh miền núi, nhưng tập trung nhất ở Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang… và các tỉnh phía Nam, đảng sâm có ở núi Ngọc Linh và các vùng Đà Lạt. Đảng sâm là một cây thuốc quý ở Việt Nam, từ năm 1978-1990, dược liệu đảng sâm được sử dụng ở miền Bắc chủ yếu do khai thác tự nhiên (10-30 tấn/năm). Và từ đó trữ lượng đảng sâm ngày một giảm đi. Mặc dù vậy, trong các năm 1991-1993, cây tiếp tục tìm kiếm và khai thác để bán qua biên giới. Đảng sâm đã được đưa vào “Sách đỏ Việt Nam” từ 1996 để lưu ý bảo vệ. Bắt đầu khai thác tại các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai và các tỉnh có nhiều dân tộc Thái, Mèo từ năm 1961. Hiện đang tiếp tục phát triển ở các tỉnh khác. 3. Bộ phận dùng: • Rễ 4. Thu hái, chế biến và bảo quản: • Thu hái: Rễ vào mùa đông. • Chế biến: Sau thu hái, rửa sạch đất, phân biệt to nhỏ, để riêng, xâu dây và phơi đến nửa chừng thì dùng tay hay miếng gỗ lần cho mềm và làm cho vỏ và thịt dính chặt nhau, làm như vậy 3-4 lần, cuối cùng phơi hay sấy cho thật khô. Lấy dược liệu khô, loại bỏ tạp chất, ủ mềm (trong quá trình ủ thường xuyên đảo đều). Xếp rễ to xuống dưới, rễ nhỏ phía trên vào một dụng cụ bằng inox. Chưng cách thủy trong 2 giờ. Lấy ra, để nguội. Rễ to thái phiến, rễ nhỏ cắt thành đoạn, phơi cho se hoặc sấy ở 45 0C cho se, tẩm nốt nước chưng (nếu có). Phơi hoặc sấy đến khô ở nhiệt độ dưới 70oC. • Bảo quản: Nơi khô ráo, tránh mốc mọt. 5. Mô tả dược liệu Rễ hình trụ, có khi phân nhánh, đương kính 0,5-2cm, mặt ngoài có màu vàng nâu nhạt, trên có những rãnh dọc, ngang. Loại to có thịt màu trắng ngà, có vị ngọt dịu. Đẳng Sâm 6. Thành phần hóa học Đẳng Sâm • Loài Codonopsis javanica (Blume) còn ít được nghiên cứu về thành phần hóa học. Chỉ mới thấy trong rễ có chứa đường, chất béo, không có saponin. • Từ nhiều loài Codonopsis khác như C. lanceolata, C. pilosula, C.usuriesis, C.subglobosa, người ta đã chiết suất được các triterpenglucosid và đặc biệt là các polysaccharid. • Đẳng sâm Việt Nam mọc hoang ở Sapa được xác định là có chứa saponin, sesquiterpenoid, 17 acid amin, chất khoáng, đã xác định được 1 chất sterol là stigmasta-7-25 dien-3-olpyranoid. 7. Tác dụng – Công dụng Đẳng Sâm • Bổ tỳ vị sinh tân dịch: Kém ăn, kém ngủ, cơ thể mệt mỏi, miệng khát. Trường hợp trung khí bị hư yếu, gây nên các hiện tượng sa giáng như dạ dày, sa ruột, tử cung, trĩ, lòi dom,… có thể phối hợp với các vị thuốc khác như bạch truật, hoàng kỳ, trần bì, thăng ma, sài đất. • Ích khí bổ phế: Ho, khí phế hư nhược hơi thở ngắn, ho hen, suyễn tức, phối hợp ngũ vị tử, cát cánh, sa sâm. • Lợi niệu: Bệnh phù do thận; đặc biệt trong trường hợp nước tiểu có albumin, có thể phối hợp xa tiền tử, bạch mao căn. 8. Cách dùng và liều dùng: • Liều dùng:6-12g/ngày, có thể tăng lên tới 30g, dùng dưới dạng thuốc sắc. Uống luôn 7-14 ngày. 9. Lưu ý, kiêng kị (nếu có): • Không dùng chung với lê lô (hoa hiên). Một số bài thuốc từ cây Dược liệu Đẳng Sâm Bồi dưỡng cơ thể, chữa thận suy, đau lưng, mỏi gối, đái rắt: • Đảng sâm 20g, tắc kè 6g, huyết giác 1g, trần bì 1g, tiểu hồi 0,5g, rượu 40 độ 250 ml, đường đủ ngọt. Các vị thuốc cắt nhỏ, ngâm rượu trong khoảng 1 tháng. Mỗi lần uống 30ml, ngày 1-2 lần. Chữa cơ thể suy nhược, mệt mỏi, ăn không ngon, đại tiện lỏng: • Đẳng sâm 20g, bạch truật sao, đương quy, ba kích, mỗi vị 12g. Sắc uống, hoặc tán bột làm viên với mật ong, mỗi ngày 12-20g. Chữa bệnh suy yếu của người già hay người ốm lâu: • Đảng sâm 40g, long nhãn, đương quy, ngưu tất, mạch môn, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang. Hoặc thêm nhân sâm 4-8g uống riêng, nếu bệnh nặng, nguy cấp. Chữa bệnh lao mới nhiễm: • Đảng sâm 16g, hoài sơn 15g, ý dĩ 10g, mạch môn 10g, xa tiền tử 10g, hạnh nhân 10g, khỏan đông hoa 10g, cam thảo 3g, nước 600ml. Sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày. Cốm bổ tỳ: • Đẳng sâm, ý dĩ, hoài sơn, liên nhục, bạch biển đậu, mỗi thứ 10g, cóc nhà 30g, tán bột. Sa nhân, trần bì, nhục khấu, mỗi thứ 20g. Sắc lấy nước đặc. Trộn nước này với bột thuốc trên và mật ong vừa đủ để làm thành dạng cốm, mỗi gói 100g. Chữa rối loạn tiêu hóa kéo dài ở trẻ em từ 1-3 tuổi: • mỗi ngày uống 12-16g chia 2 lần. Với trẻ em lớn hơn, tăng thêm liều tùy theo tuổi. Chữa huyết suy, tỳ phế hư, suy nhược thần kinh, thiểu năng sinh dục, mệt mỏi, váng đầu hoa mắt, miệng lưỡi khó ăn không tiêu, táo bón, sốt về chiều và ban đêm, mới ốm dậy: • Dùng viên hoàn nhị vị: Đảng sâm 375g, thục địa 375g, tá dược vừa đủ làm thành 1000g viên hoàn. Trẻ em 5-15 tuổi, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần uống 20-40 viên. Người lớn mỗi ngày uống 120 viên chia 3 lần. Chữa ho nhiều, sắc mặt vàng, mệt mỏi, vô lực: • Đảng sâm, ý dĩ, hoài sơn, mỗi vị 16g, bạch truật 12g, trần bì, bán hạ chế, mỗi vị 8g, xuyên tiêu 6g. Sắc uống ngày một thang. Chữa ho không có sức, thở gấp, mệt mỏi vô lực: • Đảng sâm 16g, hoàng kỳ 12g, cam thảo 12g, nhục quế, mỗi vị 6g. Nếu ho nhều, gia thêm tử uyển, tang bạch bì. Sắc uống. Chữa chán ăn, khó tiêu: • Đảng sâm 16g, bạch truật 12g, phục linh 8g, cam thảo 4g. Sắc uống. Chữa ho gà trẻ em: • Đảng sâm 8g, ngũ vị tử (hoặc long nhãn nhục) 8g, bạch truật 8g. Sắc uống. Chữa lao phổi (bổ phế thang giảm): • Đảng sâm 16g, bạch truật, hoài sơn, mạch môn, ngọc trúc, bách bộ chế, mỗi vị 12g, ngũ vị tử 6g. Sắc uống. Chữa tim hồi hộp, khó thở, suyễn, mệt mỏi, choáng váng (sinh mạch thang gia vị): • Đảng sâm, mạch môn, mỗi vị 20g, ngũ vị tử 12g, cam thảo 6g. Nếu thấy khó thở, tức ngực thêm đan sâm 16g, đào nhân 8g, hồng hoa 8g. Sắc uống. Chữa bệnh bạch huyết mãn tính: • Đảng sâm 16g, hoàng kỳ, bạch truật, thục địa, hà thủ ô, đương quy, mạch môn, sa sâm, hoàng tinh, mỗi vị 12g, ngũ vị tử 8g, cam thảo 6g. Sắc uống. Chữa viêm loét dạ dày (Hoàng thổ thang gia giảm): • Đảng sâm 16g, đất lòng bếp (hoảng thổ( 40g, a giao, phụ tử chế, bạch truật, địa hoàng, cam thảo, hoàng cầm, mỗi vị 12g. Sắc uống. Chữa bệnh viêm cầu thận mạn tính có urê máu cao: • Đảng sâm 20g, phụ tử chế 12-16g, đại hoàng 12-16g, phục linh, bạch truật, bán hạ chế, mỗi vị 12g, sinh khương 8g, hậu phác 6g. Sắc uống. Chữa sốt xuất huyết, thể huyết áp thấp: • Đảng sâm, bạch truật, mỗi vị 20g, mạch môn, thục địa, mỗi vị 12g. Sắc uống. Chữa lao xương và lao khớp xương (Nhân sâm dưỡng vinh thang gia giảm): • Đảng sâm 16g, bạch truật, phục linh, hoàng kỳ, đương quy, thục địa, mõi vị 12g, trần bì, bạch thược, viễn chí, mỗi vị 8g, ngũ vị tử 6g, cam thảo, nhục quế, mỗi vị 4g. Sắc uống. Chữa co giật trẻ em: • Đảng sâm, bạch truật, hoài sơn, mỗi vị 12g, câu đằng 8g, gừng khô, con rết, mỗi vị 0,5g. Sắc uống. Nếu giảm calci-máu, thêm long cốt 12g, mẫu lệ 12g. ô tặc cốt 12g. Hoặc Đảng sâm, bạch truật, mỗi vị 12g, cam thảo 4g, can khương 0,5g. Nếu co giật thêm câu đằng 12g, thiên ma, bạch thược, mỗi vị 8g. Chữa kinh chậm kỳ: • Đảng sâm, ý dĩ, hoài sơn, bạch truật, mỗi vị 12g, bán hạ chế, trần bì, hương phụ, mỗi vị 8g, chỉ xác 6g. Sắc uống. Chữa rong kinh do tăng ostrogen: • Đảng sâm 12g, hoàng kỳ, bạch truật, thăng ma, mỗi vị 8g, cam thảo 4g. Sắc uống. Hoặc Đảng sâm 16g, hoàng kỳ, bạch truật, ô tặc cốt, mẫu lệ, mỗi vị 12g, thăng ma 8g, huyết dư (tốc rối) 6g, cam thảo 4g. Sắc uống. Chữa khí hư (Hoàn đời thang): • Đảng sâm 16g, bạch truật 20g, hoài sơn 16g, bạch thược, sài hồ, xa tiền tử, mỗi vị 12g, thương truật, trần bì, bạch giới tử sao, mỗi vị 8g, cam thảo 4g. Sắc uống. Chữa nôn mửa khi có thai (can khương, đảng sâm, bán hạ hoàn): • sĐảng sâm 2 phần, bán hạ chế 2 phần, can khương 1 phần. Sắc uống. Chữa phù khi có thai: • Đảng sâm, hoài sơn, mỗi vị 16g, bạch truật, ý dĩ, mộc thông, mỗi vị 12g, đại phúc bì 8g. Sắc uống. Chữa đái rắt, đái không tự chủ (tang phiêu tiêu thang): • Đảng sâm 16g, hoàng kì, mẫu lệ, mỗi vị 12g, tang phiêu tiêu, hậu phác, mỗi vị 8g, xích thạch chi 6g, lộc nhung 1g. Sắc uống. Chữa sa sinh dục phụ nữ: • Phương pháp điều trị bao gồm: một bài thuốc uống và một bài thuốc đặt tại chỗ , phối hợp với châm cứu. • Thuốc uống: đảng sâm 12g, thăng ma 12g, đương quy 10g, bạch truật 10g, thăng ma 12g, đương quy 10g, bạch truật 10g, quất hạch 10g, tục đoạn 10g, sài hồ 8g, trần bì 6g, cam thảo 4g. Sắc uống mỗi ngày một thang. • Viên đặt tại chỗ: gồm các thành phần chủ yếu như phèn phi, ngũ bội tử, bạch cập, bạch chỉ. Mỗi liệu trình trung bình 4 tuần lễ. Phương pháp có tác dụng tốt đối với sa sinh dục độ I, II không rách tầng sinh môn qua cơ vòng hậu môn và sa bàng quang, trực tràng nhiều. Chữa thấp khớp mạn tính: • Đảng sâm 20g, hoài sơn 16g, dây chiều, kê huyết đằng, đan sâm, thục địa, xích thược, thổ phục linh, thiên niên kiện, độc hoạt, khương hoạt, tang kí sinh, đỗ trọng, mỗi thứ 121g, ngưu tất 10g, nhục quế 8g. Sắc uống. II. KIỂM NGHIỆM DƯỢC LIỆU 1. Đặc điểm bột dược liệu Có nhiều hạt tinh bột nhỏ, nhiều mảnh mạch ngang, mạch chấm, mảnh mô mềm có chứa inulin, rải rác có tế bào chứa chất nhày. Có nhiều tinh thể inulin hình quạt, có vân. Củ Đẳng Sâm 2. Định tính • Phản ứng hóa học: Lấy 5g bột dược liệu (qua rây số 355), thêm 20ml ethanol 70 % (TT), đun cách thủy trong 15 phút. Lọc lấy dịch trong để làm thí nghiệm: Cho 5ml dịch chiết vào ống nghiệm, bịt miệng ống, lắc trong 15 giây. Cột bọt bền ít nhất trong vòng 10 phút. Lấy 1ml dịch chiết vào ống nghiệm sạch, cô cạn, hòa tan cắn bằng 1ml cloroform (TT). Thêm 1ml anhydrid acetic (TT), thêm từ từ theo thành ống 1ml acid sulfuric (TT). Phản ứng tạo thành vòng tím đậm giữa 2 lớp dung dịch thử. • Sắc ký lớp mỏng: Bản mỏng: Silicagel 60 GF254. Dung môi khai triển: n-Butanol – acid acetic – nước (7 : 1 : 0,5). Dung dịch thử: Lấy 5g bột dược liệu đã được rây qua rây số 355, chiết saponin bằng n-butanol bão hòa nước (TT) trong bình Soxhlet trong 1 giờ, cất thu hồi n-butanol. Hòa tan cắn bằng 2ml methanol (TT) được dịch chấm sắc ký. Dung dịch đối chiếu: Lấy 5g bột Đảng sâm (mẫu chuẩn), chiết như dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10µl mỗi dung dịch trên. Sau khi triển khai xong, lấy bản mỏng ra để khô ở nhiệt độ phòng. Quan sát bản mỏng dưới ánh sáng tử ngoại bước sóng 366nm và phun thuốc thử vanilin2 % trongacid sulfuric, sấy bản mỏng ở nhiệt độ 105oC trong 10 phút. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết có cùng màu sắc và giá trị Rf với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (trên sắc ký đồ xuất hiện 2 vết phát quang màu xanh ở bước sóng 366nm). Cách pha thuốc thử vanilin 2% trong acid sulfuric (TT): Hòa tan 2g vanilin(TT) trong ethanol 96 % (TT) vừa đủ 100ml, thêm cẩn thận 2ml acid sulfuric (TT). Dung dịch chỉ pha khi dùng. 3. Định lượng: Không nhỏ hơn 3,0 %. Cân chính xác g bột đã rây qua rây số 355, mỗi mẫu đảng sâm nghiên cứu (đã được xác định độ ẩm). Loại chất béo bằng 50ml ether dầu hỏa (TT), chiết bằng Soxhlet đến khi hết chất béo (khoảng 6 giờ), lấy bã bay hết hơi ether. Chiết tiếp như trên bằng 50ml cloroform (TT) trong 3 giờ, lấy bã bay hết hơi cloroform. Chiết bằng 50ml methanol (TT) trong 6 giờ. Cất thu hồi dung môi dưới áp suất giảm được cắn, thêm 30ml nước cất để hoà tan cắn. Lắc với n-butanol bão hoà nước (TT) cho đến khi lớp n-butanol không còn màu. Gộp dịch n-butanol, rửa 3 lần bằng nước cất. Cất thu hồi n-butanol. Hòa tan cắn bằng 2ml ethanol 80% rồi chuyển vào một cốc đã được xác định khối lượng trước. Bốc hơi trên cách thủy được cắn. Sấy khô cắn ở 105oC, trong 3 giờ. Cân cắn. Hàm lượng saponin theo dược liệu khô tuyệt đối được tính theo công thức: A x 100 X% = ————— M – d X: Hàm lượng saponin trong mẫu đảng sâm (%). A: khối lượng cắn saponin thu được (g). d: độ ẩm của mẫu đảng sâm (%). M: khối lượng dược liệu đem chiết (g). Hàm lượng saponin toàn phần không nhỏ hơn 3,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. 4. Tiêu chuẩn đánh giá: • Độ ẩm: Không quá 15%. • Tro toàn phần: Không quá 6,0%. • Tro không tan trong acid: Không quá 2,0%. • Tạp chất Tạp chất vô cơ: Không quá 1%. Tỷ lệ các bộ phận khác của cây: Không quá 3%. Tỷ lệ dược liệu hư hỏng, không đạt tiêu chuẩn: Không quá 2%. • Kim loại nặng Không quá 1 ppm Pb; 0,2 ppm Cd; 0,1 ppm Hg; 1,5 ppm As (Phụ lục 9.4.8, phương pháp 3, dùng 1 g mẫu thử). • Chất chiết được trong dược liệu Không ít hơn 2,5%. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng, dùng nước làm dung môi.

Dược liệu Đẳng Sâm 1. Tên khoa học: Codonosis sp. 2. Tên gọi khác: Ngân đằng, cây đùi gà, mằn rày cáy, co nhả dòi. 3. Tính vị, quy kinh: Vị ngọt, tính bình (hơi ôn). Quy vào kinh phế, tỳ. 4. Bộ phận dùng: Rễ 5. Đặc điểm sản phẩm: Rễ nạc hình trụ có khi phân nhánh, mặt ngoài màu vàng nâu nhạt, trên có những rãnh dọc và ngang. Mùi thơm, vị ngọt nhẹ. 6. Phân bố vùng miền: Trung Quốc, Mianma, Ấn Độ, Việt Nam : Lai Châu, Hà Giang, Lào Cai. 7. Thời gian thu hoạch: Sau khi trồng 18- 20 tháng có thể thu hoạch khi cây lụi tàn. I. THÔNG TIN CHI TIẾT: 1. Mô tả thực vật: Cây dược liệu Đẳng Sâm là cây cỏ sống lâu năm. Rễ hình trụ dài, đường kính cóthể1-1,7cm. Đầu rễ to, trên có nhiều vết sẹo của thân cũ, phía dưới có khi phân nhánh, mặt ngoài màu vàng nhạt, trên có các vết nhân dọc và ngang. Thân mọc bò hay leo, phân nhánh nhiều, phía dưới hơi có lông, phía ngọn nhẵn, lá mọc đối (ở VN phần nhiều mọc đối), so le hoặc có khi gần như mọc vòng. Cuống lá0,5-4cm, phiến lá hình tim hoặc trứng dài 1-7cm, rộng 0,8-5,5cmđầu tù hoặc nhọn, đáy lá hình tim mép nguyên hoặc hơi lượn sóng, hoặc có răng cưa (Việt Nam) mặt trên lá màu xanh nhạt, mặt dưới trắng. Hoa mọc đơn đọc ở kẽ lá. Có 5 lá đài, tràng hoa hình chuông, màu vàng nhạt chia 5 thùy, 5 nhị, bầu có 5 ngăn. Quả nang, phía trên có 1 núm nhỏ hình nón, khi chin có màu tím đỏ. Mùa hoa nở: tháng 7-8. Mùa quả tháng 9-10. Loài Codonopsis pilosula và Codonopsis tangshen được nhập từ Trung Quốc có lá gần như lá đảng sâm mô tả trên, nhưng mép lá nguyên, hoa cũng vậy, bầu chỉ có 3 ngăn. đẳng Sâm 2. Phân bố: • Thế giới: Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ, Lào, Nhật Bản… • Việt Nam: Được trồng ở 14 tỉnh miền núi, nhưng tập trung nhất ở Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang… và các tỉnh phía Nam, đảng sâm có ở núi Ngọc Linh và các vùng Đà Lạt. Đảng sâm là một cây thuốc quý ở Việt Nam, từ năm 1978-1990, dược liệu đảng sâm được sử dụng ở miền Bắc chủ yếu do khai thác tự nhiên (10-30 tấn/năm). Và từ đó trữ lượng đảng sâm ngày một giảm đi. Mặc dù vậy, trong các năm 1991-1993, cây tiếp tục tìm kiếm và khai thác để bán qua biên giới. Đảng sâm đã được đưa vào “Sách đỏ Việt Nam” từ 1996 để lưu ý bảo vệ. Bắt đầu khai thác tại các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai và các tỉnh có nhiều dân tộc Thái, Mèo từ năm 1961. Hiện đang tiếp tục phát triển ở các tỉnh khác. 3. Bộ phận dùng: • Rễ 4. Thu hái, chế biến và bảo quản: • Thu hái: Rễ vào mùa đông. • Chế biến: Sau thu hái, rửa sạch đất, phân biệt to nhỏ, để riêng, xâu dây và phơi đến nửa chừng thì dùng tay hay miếng gỗ lần cho mềm và làm cho vỏ và thịt dính chặt nhau, làm như vậy 3-4 lần, cuối cùng phơi hay sấy cho thật khô. Lấy dược liệu khô, loại bỏ tạp chất, ủ mềm (trong quá trình ủ thường xuyên đảo đều). Xếp rễ to xuống dưới, rễ nhỏ phía trên vào một dụng cụ bằng inox. Chưng cách thủy trong 2 giờ. Lấy ra, để nguội. Rễ to thái phiến, rễ nhỏ cắt thành đoạn, phơi cho se hoặc sấy ở 45 0C cho se, tẩm nốt nước chưng (nếu có). Phơi hoặc sấy đến khô ở nhiệt độ dưới 70oC. • Bảo quản: Nơi khô ráo, tránh mốc mọt. 5. Mô tả dược liệu Rễ hình trụ, có khi phân nhánh, đương kính 0,5-2cm, mặt ngoài có màu vàng nâu nhạt, trên có những rãnh dọc, ngang. Loại to có thịt màu trắng ngà, có vị ngọt dịu. Đẳng Sâm 6. Thành phần hóa học Đẳng Sâm • Loài Codonopsis javanica (Blume) còn ít được nghiên cứu về thành phần hóa học. Chỉ mới thấy trong rễ có chứa đường, chất béo, không có saponin. • Từ nhiều loài Codonopsis khác như C. lanceolata, C. pilosula, C.usuriesis, C.subglobosa, người ta đã chiết suất được các triterpenglucosid và đặc biệt là các polysaccharid. • Đẳng sâm Việt Nam mọc hoang ở Sapa được xác định là có chứa saponin, sesquiterpenoid, 17 acid amin, chất khoáng, đã xác định được 1 chất sterol là stigmasta-7-25 dien-3-olpyranoid. 7. Tác dụng – Công dụng Đẳng Sâm • Bổ tỳ vị sinh tân dịch: Kém ăn, kém ngủ, cơ thể mệt mỏi, miệng khát. Trường hợp trung khí bị hư yếu, gây nên các hiện tượng sa giáng như dạ dày, sa ruột, tử cung, trĩ, lòi dom,… có thể phối hợp với các vị thuốc khác như bạch truật, hoàng kỳ, trần bì, thăng ma, sài đất. • Ích khí bổ phế: Ho, khí phế hư nhược hơi thở ngắn, ho hen, suyễn tức, phối hợp ngũ vị tử, cát cánh, sa sâm. • Lợi niệu: Bệnh phù do thận; đặc biệt trong trường hợp nước tiểu có albumin, có thể phối hợp xa tiền tử, bạch mao căn. 8. Cách dùng và liều dùng: • Liều dùng:6-12g/ngày, có thể tăng lên tới 30g, dùng dưới dạng thuốc sắc. Uống luôn 7-14 ngày. 9. Lưu ý, kiêng kị (nếu có): • Không dùng chung với lê lô (hoa hiên). Một số bài thuốc từ cây Dược liệu Đẳng Sâm Bồi dưỡng cơ thể, chữa thận suy, đau lưng, mỏi gối, đái rắt: • Đảng sâm 20g, tắc kè 6g, huyết giác 1g, trần bì 1g, tiểu hồi 0,5g, rượu 40 độ 250 ml, đường đủ ngọt. Các vị thuốc cắt nhỏ, ngâm rượu trong khoảng 1 tháng. Mỗi lần uống 30ml, ngày 1-2 lần. Chữa cơ thể suy nhược, mệt mỏi, ăn không ngon, đại tiện lỏng: • Đẳng sâm 20g, bạch truật sao, đương quy, ba kích, mỗi vị 12g. Sắc uống, hoặc tán bột làm viên với mật ong, mỗi ngày 12-20g. Chữa bệnh suy yếu của người già hay người ốm lâu: • Đảng sâm 40g, long nhãn, đương quy, ngưu tất, mạch môn, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang. Hoặc thêm nhân sâm 4-8g uống riêng, nếu bệnh nặng, nguy cấp. Chữa bệnh lao mới nhiễm: • Đảng sâm 16g, hoài sơn 15g, ý dĩ 10g, mạch môn 10g, xa tiền tử 10g, hạnh nhân 10g, khỏan đông hoa 10g, cam thảo 3g, nước 600ml. Sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày. Cốm bổ tỳ: • Đẳng sâm, ý dĩ, hoài sơn, liên nhục, bạch biển đậu, mỗi thứ 10g, cóc nhà 30g, tán bột. Sa nhân, trần bì, nhục khấu, mỗi thứ 20g. Sắc lấy nước đặc. Trộn nước này với bột thuốc trên và mật ong vừa đủ để làm thành dạng cốm, mỗi gói 100g. Chữa rối loạn tiêu hóa kéo dài ở trẻ em từ 1-3 tuổi: • mỗi ngày uống 12-16g chia 2 lần. Với trẻ em lớn hơn, tăng thêm liều tùy theo tuổi. Chữa huyết suy, tỳ phế hư, suy nhược thần kinh, thiểu năng sinh dục, mệt mỏi, váng đầu hoa mắt, miệng lưỡi khó ăn không tiêu, táo bón, sốt về chiều và ban đêm, mới ốm dậy: • Dùng viên hoàn nhị vị: Đảng sâm 375g, thục địa 375g, tá dược vừa đủ làm thành 1000g viên hoàn. Trẻ em 5-15 tuổi, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần uống 20-40 viên. Người lớn mỗi ngày uống 120 viên chia 3 lần. Chữa ho nhiều, sắc mặt vàng, mệt mỏi, vô lực: • Đảng sâm, ý dĩ, hoài sơn, mỗi vị 16g, bạch truật 12g, trần bì, bán hạ chế, mỗi vị 8g, xuyên tiêu 6g. Sắc uống ngày một thang. Chữa ho không có sức, thở gấp, mệt mỏi vô lực: • Đảng sâm 16g, hoàng kỳ 12g, cam thảo 12g, nhục quế, mỗi vị 6g. Nếu ho nhều, gia thêm tử uyển, tang bạch bì. Sắc uống. Chữa chán ăn, khó tiêu: • Đảng sâm 16g, bạch truật 12g, phục linh 8g, cam thảo 4g. Sắc uống. Chữa ho gà trẻ em: • Đảng sâm 8g, ngũ vị tử (hoặc long nhãn nhục) 8g, bạch truật 8g. Sắc uống. Chữa lao phổi (bổ phế thang giảm): • Đảng sâm 16g, bạch truật, hoài sơn, mạch môn, ngọc trúc, bách bộ chế, mỗi vị 12g, ngũ vị tử 6g. Sắc uống. Chữa tim hồi hộp, khó thở, suyễn, mệt mỏi, choáng váng (sinh mạch thang gia vị): • Đảng sâm, mạch môn, mỗi vị 20g, ngũ vị tử 12g, cam thảo 6g. Nếu thấy khó thở, tức ngực thêm đan sâm 16g, đào nhân 8g, hồng hoa 8g. Sắc uống. Chữa bệnh bạch huyết mãn tính: • Đảng sâm 16g, hoàng kỳ, bạch truật, thục địa, hà thủ ô, đương quy, mạch môn, sa sâm, hoàng tinh, mỗi vị 12g, ngũ vị tử 8g, cam thảo 6g. Sắc uống. Chữa viêm loét dạ dày (Hoàng thổ thang gia giảm): • Đảng sâm 16g, đất lòng bếp (hoảng thổ( 40g, a giao, phụ tử chế, bạch truật, địa hoàng, cam thảo, hoàng cầm, mỗi vị 12g. Sắc uống. Chữa bệnh viêm cầu thận mạn tính có urê máu cao: • Đảng sâm 20g, phụ tử chế 12-16g, đại hoàng 12-16g, phục linh, bạch truật, bán hạ chế, mỗi vị 12g, sinh khương 8g, hậu phác 6g. Sắc uống. Chữa sốt xuất huyết, thể huyết áp thấp: • Đảng sâm, bạch truật, mỗi vị 20g, mạch môn, thục địa, mỗi vị 12g. Sắc uống. Chữa lao xương và lao khớp xương (Nhân sâm dưỡng vinh thang gia giảm): • Đảng sâm 16g, bạch truật, phục linh, hoàng kỳ, đương quy, thục địa, mõi vị 12g, trần bì, bạch thược, viễn chí, mỗi vị 8g, ngũ vị tử 6g, cam thảo, nhục quế, mỗi vị 4g. Sắc uống. Chữa co giật trẻ em: • Đảng sâm, bạch truật, hoài sơn, mỗi vị 12g, câu đằng 8g, gừng khô, con rết, mỗi vị 0,5g. Sắc uống. Nếu giảm calci-máu, thêm long cốt 12g, mẫu lệ 12g. ô tặc cốt 12g. Hoặc Đảng sâm, bạch truật, mỗi vị 12g, cam thảo 4g, can khương 0,5g. Nếu co giật thêm câu đằng 12g, thiên ma, bạch thược, mỗi vị 8g. Chữa kinh chậm kỳ: • Đảng sâm, ý dĩ, hoài sơn, bạch truật, mỗi vị 12g, bán hạ chế, trần bì, hương phụ, mỗi vị 8g, chỉ xác 6g. Sắc uống. Chữa rong kinh do tăng ostrogen: • Đảng sâm 12g, hoàng kỳ, bạch truật, thăng ma, mỗi vị 8g, cam thảo 4g. Sắc uống. Hoặc Đảng sâm 16g, hoàng kỳ, bạch truật, ô tặc cốt, mẫu lệ, mỗi vị 12g, thăng ma 8g, huyết dư (tốc rối) 6g, cam thảo 4g. Sắc uống. Chữa khí hư (Hoàn đời thang): • Đảng sâm 16g, bạch truật 20g, hoài sơn 16g, bạch thược, sài hồ, xa tiền tử, mỗi vị 12g, thương truật, trần bì, bạch giới tử sao, mỗi vị 8g, cam thảo 4g. Sắc uống. Chữa nôn mửa khi có thai (can khương, đảng sâm, bán hạ hoàn): • sĐảng sâm 2 phần, bán hạ chế 2 phần, can khương 1 phần. Sắc uống. Chữa phù khi có thai: • Đảng sâm, hoài sơn, mỗi vị 16g, bạch truật, ý dĩ, mộc thông, mỗi vị 12g, đại phúc bì 8g. Sắc uống. Chữa đái rắt, đái không tự chủ (tang phiêu tiêu thang): • Đảng sâm 16g, hoàng kì, mẫu lệ, mỗi vị 12g, tang phiêu tiêu, hậu phác, mỗi vị 8g, xích thạch chi 6g, lộc nhung 1g. Sắc uống. Chữa sa sinh dục phụ nữ: • Phương pháp điều trị bao gồm: một bài thuốc uống và một bài thuốc đặt tại chỗ , phối hợp với châm cứu. • Thuốc uống: đảng sâm 12g, thăng ma 12g, đương quy 10g, bạch truật 10g, thăng ma 12g, đương quy 10g, bạch truật 10g, quất hạch 10g, tục đoạn 10g, sài hồ 8g, trần bì 6g, cam thảo 4g. Sắc uống mỗi ngày một thang. • Viên đặt tại chỗ: gồm các thành phần chủ yếu như phèn phi, ngũ bội tử, bạch cập, bạch chỉ. Mỗi liệu trình trung bình 4 tuần lễ. Phương pháp có tác dụng tốt đối với sa sinh dục độ I, II không rách tầng sinh môn qua cơ vòng hậu môn và sa bàng quang, trực tràng nhiều. Chữa thấp khớp mạn tính: • Đảng sâm 20g, hoài sơn 16g, dây chiều, kê huyết đằng, đan sâm, thục địa, xích thược, thổ phục linh, thiên niên kiện, độc hoạt, khương hoạt, tang kí sinh, đỗ trọng, mỗi thứ 121g, ngưu tất 10g, nhục quế 8g. Sắc uống. II. KIỂM NGHIỆM DƯỢC LIỆU 1. Đặc điểm bột dược liệu Có nhiều hạt tinh bột nhỏ, nhiều mảnh mạch ngang, mạch chấm, mảnh mô mềm có chứa inulin, rải rác có tế bào chứa chất nhày. Có nhiều tinh thể inulin hình quạt, có vân. Củ Đẳng Sâm 2. Định tính • Phản ứng hóa học: Lấy 5g bột dược liệu (qua rây số 355), thêm 20ml ethanol 70 % (TT), đun cách thủy trong 15 phút. Lọc lấy dịch trong để làm thí nghiệm: Cho 5ml dịch chiết vào ống nghiệm, bịt miệng ống, lắc trong 15 giây. Cột bọt bền ít nhất trong vòng 10 phút. Lấy 1ml dịch chiết vào ống nghiệm sạch, cô cạn, hòa tan cắn bằng 1ml cloroform (TT). Thêm 1ml anhydrid acetic (TT), thêm từ từ theo thành ống 1ml acid sulfuric (TT). Phản ứng tạo thành vòng tím đậm giữa 2 lớp dung dịch thử. • Sắc ký lớp mỏng: Bản mỏng: Silicagel 60 GF254. Dung môi khai triển: n-Butanol – acid acetic – nước (7 : 1 : 0,5). Dung dịch thử: Lấy 5g bột dược liệu đã được rây qua rây số 355, chiết saponin bằng n-butanol bão hòa nước (TT) trong bình Soxhlet trong 1 giờ, cất thu hồi n-butanol. Hòa tan cắn bằng 2ml methanol (TT) được dịch chấm sắc ký. Dung dịch đối chiếu: Lấy 5g bột Đảng sâm (mẫu chuẩn), chiết như dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10µl mỗi dung dịch trên. Sau khi triển khai xong, lấy bản mỏng ra để khô ở nhiệt độ phòng. Quan sát bản mỏng dưới ánh sáng tử ngoại bước sóng 366nm và phun thuốc thử vanilin2 % trongacid sulfuric, sấy bản mỏng ở nhiệt độ 105oC trong 10 phút. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết có cùng màu sắc và giá trị Rf với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (trên sắc ký đồ xuất hiện 2 vết phát quang màu xanh ở bước sóng 366nm). Cách pha thuốc thử vanilin 2% trong acid sulfuric (TT): Hòa tan 2g vanilin(TT) trong ethanol 96 % (TT) vừa đủ 100ml, thêm cẩn thận 2ml acid sulfuric (TT). Dung dịch chỉ pha khi dùng. 3. Định lượng: Không nhỏ hơn 3,0 %. Cân chính xác g bột đã rây qua rây số 355, mỗi mẫu đảng sâm nghiên cứu (đã được xác định độ ẩm). Loại chất béo bằng 50ml ether dầu hỏa (TT), chiết bằng Soxhlet đến khi hết chất béo (khoảng 6 giờ), lấy bã bay hết hơi ether. Chiết tiếp như trên bằng 50ml cloroform (TT) trong 3 giờ, lấy bã bay hết hơi cloroform. Chiết bằng 50ml methanol (TT) trong 6 giờ. Cất thu hồi dung môi dưới áp suất giảm được cắn, thêm 30ml nước cất để hoà tan cắn. Lắc với n-butanol bão hoà nước (TT) cho đến khi lớp n-butanol không còn màu. Gộp dịch n-butanol, rửa 3 lần bằng nước cất. Cất thu hồi n-butanol. Hòa tan cắn bằng 2ml ethanol 80% rồi chuyển vào một cốc đã được xác định khối lượng trước. Bốc hơi trên cách thủy được cắn. Sấy khô cắn ở 105oC, trong 3 giờ. Cân cắn. Hàm lượng saponin theo dược liệu khô tuyệt đối được tính theo công thức: A x 100 X% = ————— M – d X: Hàm lượng saponin trong mẫu đảng sâm (%). A: khối lượng cắn saponin thu được (g). d: độ ẩm của mẫu đảng sâm (%). M: khối lượng dược liệu đem chiết (g). Hàm lượng saponin toàn phần không nhỏ hơn 3,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. 4. Tiêu chuẩn đánh giá: • Độ ẩm: Không quá 15%. • Tro toàn phần: Không quá 6,0%. • Tro không tan trong acid: Không quá 2,0%. • Tạp chất Tạp chất vô cơ: Không quá 1%. Tỷ lệ các bộ phận khác của cây: Không quá 3%. Tỷ lệ dược liệu hư hỏng, không đạt tiêu chuẩn: Không quá 2%. • Kim loại nặng Không quá 1 ppm Pb; 0,2 ppm Cd; 0,1 ppm Hg; 1,5 ppm As (Phụ lục 9.4.8, phương pháp 3, dùng 1 g mẫu thử). • Chất chiết được trong dược liệu Không ít hơn 2,5%. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng, dùng nước làm dung môi.

ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO SÔ 1

Sâm bố chính vị ngọt đắng, tính mát, đi vào các kinh Tỳ, Phế, chủ trị các chứng ho, lao phổi ở trẻ em, rối loạn kinh nguyệt… Người có tỳ vị hư hàn nên tẩm gừng và sao kỹ trước khi dùng. Cây sâm bố chính • Tên khác: Thổ hào sâm, nhân sâm Phú Yên, sâm báo, sâm khu năm, • Tên gọi khoa học: Abelmoschus sagittifolius • Họ: Cẩm quỳ ( Malvaceae ) hay còn được gọi là họ dâm bụt hoặc họ bông I. Mô tả về cây sâm bố chính Đặc điểm thực vật • Thân: Cây thân thảo, có chiều cao khoảng 1m. Thân cây chủ yếu mọc đứng. Đôi khi nó có thể mọc bám vào các cây khác để phát triển. • Lá: Lá màu xanh, gốc lá hình trái xoan và cuối phiến lá lại có hình dáng tương tự như mũi tên. Bề mặt lá có nhiều lông. • Hoa: Sâm bố chính ra hoa đơn có 5 cánh, màu hồng phớt vàng hay đỏ. Hoa mọc ở kẽ lá và có đường kính khoảng 8cm. Cuống hoa dài, đầu trên hơi phình ra, bên ngoài phủ lông cứng. • Quả: Hình trứng, một đầu nhọn, chia làm 5 múi, bên ngoài phủ lông. Quả non màu xanh, khi chín sẽ chuyển sang màu nâu và nứt ra thành 5 mảnh rõ ràng. • Hạt: Trong quả chứa nhiều hạt nhỏ màu nâu, hình dáng tương đối giống quả thận. Dược liệu Rễ sâm bố chính có hình dáng bên ngoài giống nhân sâm, màu vàng nhạt hoặc trắng. Đường kính trung bình của rễ dao động từ 1,5 – 2cm. Phân bố Sâm bố chính là cây bản địa của Việt Nam. Cách đây khoảng 300 năm, thảo dược này đã được tìm thấy ở huyện Bố Trạch (Quảng Bình) theo dạng mọc hoang. Ngày nay, với nhiều lợi ích được phát hiện, sâm bố chính được trồng rộng rãi để làm thuốc. Nhiều nhất là ở các tỉnh Nam Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên, chẳng hạn như Phú Yên, Gia Lai hay Bình Định. Bộ phận dùng Rễ sâm bố chính là bộ phận được dùng để bào chế thuốc Thu hái – Sơ chế: Rễ sâm bố chính thường được thu hoạch vào mùa đông. Tùy theo nhu cầu dùng tươi hay khô mà có cách sơ chế khác nhau: • Sâm tươi: Sau khi đào về, rễ được rửa sạch đất cát, cắt bỏ hết rể con xung quanh, ngâm với nước vo gạo rồi để qua một đêm. Vớt ra cho ráo nước trước khi đem ngâm với rượu trên 40 độ hoặc sắc uống. • Sâm khô: Sau bước ngâm nước vo gạo thì thái mỏng hoặc để nguyên cả củ đồ chín. Phơi hoặc sấy khô. Bảo quản Bảo quản dược liệu nơi khô ráo, tránh để bị ẩm mốc Thành phần hóa học Theo GS Đỗ Tất Lợi, trong rễ sâm bố chính chứa khoảng 30 – 45% là chất nhầy và tinh bột. Một báo cáo của PGS TS Trần Công Luận và các cộng sự được thực hiện vào năm 2001 đã ghi nhận thêm rất nhiều thành phần hóa học có trong rễ cây sâm bố chính được trồng tại Bạc Liêu như: • Phytosterol • Coumarin • Acid béo, • Acid hữu cơ • Đường khử • Hợp chất uronic • 3,96% lipid, chủ yếu là các chất acid myrisric, acid myrisric hay acid oleic,… • 0,23g % protein toàn phần • 1,26% protid • 15,14% tinh bột • 18,92% chất nhày bao gồm D-glucose, L-rhamnose • 11 loại acid amin • Cùng nhiều loại khoáng chất như canxi, magie, natri, sắt, mangan, đồng, photpho, nhôm, zirconi… Gần đây, các nhà khoa học còn phát hiện trong sâm bố chính có các chất như Acyl hibiscone B, (R)-de-O-methyllasiodiplodin hay hibiscone B. Đáng lưu ý, hợp chất Acyl hibiscone B trong loại sâm này còn thể hiện độc tính tế bào, có tác dụng chống lại sự phát triển của các tế bào ung thư. Vị thuốc sâm bố chính Rễ sâm bố chính là bộ phận được dùng làm dược liệu Tính vị Tính mát, vị ngọt, đắng Quy kinh Sâm bố chính có khả năng đi vào các kinh Tỳ, Phế, Tâm, Thận Tác dụng dược lý và chủ trị của sâm bố chính – Theo y học cổ truyền: Sâm bố chính có công dụng bổ tỳ vị, thanh nhiệt, dưỡng ẩm, bổ máu, nhuận phế, trợ tiêu hóa, sinh tân dịch. Chủ trị suy nhược cơ thể, mất ngủ, suy dinh dưỡng, rối loạn kinh nguyệt, lao phổi ở trẻ em, hen suyễn, ho, sốt, thiếu máu, trầm cảm, ra nhiều mồ hôi, mỏi lưng, động kinh, tiêu hóa trì trệ, suy giảm sinh lý… – Theo y học hiện đại: • Thí nghiệm trên chuột nhắt trắng cho thấy, cao cồn sâm bố chính khi được sử dụng theo đường uống hoặc đường tiêm phúc mạc có thể làm giảm khả năng hoạt động tự nhiên của loài động vật này. • Ngoài ra, cao bố chính còn làm tăng tác dụng gây ngủ của thuốc barbituric, kéo dài giấc ngủ. Đồng thời chống co giật ở chuột khi được cho sử dụng pentetrazol. Những thử nghiệm trên cho thấy sâm bố chính có thể giúp an thần và ức chế hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Cách dùng và liều lượng: • Cách dùng: Sắc uống, tán thành bột mịn, làm hoàn hoặc ngâm rượu uống. • Liều lượng: 10 – 20g mỗi ngày Độc tính: Sâm bố chính không có độc . Tuy nhiên, dược liệu này có thể gây dị ứng nếu không hợp cơ địa. Trường hợp bị dị ứng với sâm, bạn có thể gặp một số triệu chứng như: • Nổi mề đay • Da nóng đỏ • Ngứa da • Biểu hiện dị ứng nặng: Sưng môi, lưỡi họng, khó thở, thở khò khè, giảm huyết áp, mạch đập nhanh… Bài thuốc chữa bệnh có sâm bố chính 1. Điều trị bệnh lao phổi cho trẻ em • Thành phần: Sâm bố chính (6-10g), siro cam thảo (200g), nước đun sôi để nguội (180ml). • Cách dùng: Trộn đều tất cả các nguyên liệu đã chuẩn bị để được hỗn hợp hòa quyện. Mỗi lần cho trẻ uống 1 thìa x 1 lần/ngày. 2. Trị rối loạn kinh nguyệt – Cách 1: • Thành phần: Sâm bố chính, ngải cứu, ích mẫu ( mỗi vị 16g ), cỏ nhọ nồi, thục địa ( mỗi vị 20g ), củ cây gai (12g), củ ấu (10g ). • Cách dùng: Ngải cứu và cỏ nhọ nồi sao vàng, kết hợp với các vị thuốc còn lại hợp thành một thang. Đem sắc lấy 200ml nước đặc chia làm 3 lần uống. Ngày dùng 1 thang để cải thiện các triệu chứng của rối loạn kinh nguyệt như tắc kinh, rong kinh, chậm kinh… – Cách 2: • Thành phần: Sâm bố chính (10g), lá ngải cứu ( 10g), sung úy (10g) • Cách dùng: Sắc uống trong 7 ngày liên tục 3. Bồi bổ khí huyết • Thành phần: Sâm bố chính (30g), củ mài, đương quy, dĩ nhân ( mỗi loại 15g), hồi dầu (12g), mật ong nguyên chất. • Cách dùng: Tán tất cả thành bột, trộn chung với lượng mật ong vừa đủ để được hỗn hợp mịn, khô vừa và không dính tay. Vo thuốc thành viên hoàn uống mỗi ngày 15 – 20g. 4. Chống suy dinh dưỡng, đi ngoài phân lỏng, kiết lỵ cho trẻ trên 2 tuổi • Thành phần: Hoài sơn (30g), sâm bố chính (25g), ý dĩ (20g), bạch chỉ (10g), hạt sen (15g). Có thể sử dụng nguyên liệu với số lượng lớn hơn nhưng cần tuân theo đúng tỷ lệ trên. • Cách dùng: Tất cả đem sao chín, nghiền thành bột mịn. Trộn bột thuốc chung với một ít nước và đường nấu lên để được một loại cao lỏng. Để trị bệnh uống mỗi ngày 4 – 10g. 5. Bổ huyết, chữa thiếu máu • Thành phần: Sâm bố chính, giao đằng, hạt sen (mỗi loại 100g), cam thảo (40g), bát giác hồi hương (8g), thảo quả (12g). • Cách dùng: Nghiền các vị trên lấy bột, vo thành viên hoàn nhỏ bảo quản trong hũ thủy tinh. Ngày uống 2 lần x 20g/lần. 6. Chữa lo âu, trầm cảm • Thành phần: Sâm bố chính (16g), củ khoai mài, hà thủ ô, ích trí, bá tử nhân (mỗi loại 12g), táo nhân, cam thảo dây, thủy ngọc, liên tu, xương bồ ( mỗi loại 8g), nhục quế (4g). • Cách dùng: Tất cả rửa sạch, cho vào ấm sắc với 500ml, sắc cạn còn 300ml thì ngưng. Chia uống 2 lần trong ngày có tác dụng an thần, giảm căng thẳng, lo âu, trầm cảm. 7. Hạ sốt, chữa ra nhiều mồ hôi và hay khát nước • Thành phần: Sâm bố chính (20g), địa hoàng thán (30g), quế nhục (3g) • Cách dùng: Sắc uống mỗi ngày 1 thang 8. Điều trị dự phòng hen suyễn, giảm tần suất lên cơn hen – Cách 1: • Thành phần: Sâm bố chính (200g), vỏ quýt và can khương (mỗi loại 120g), rễ cây dâu tằm (160g), 4 con tắc kè, mật ong nguyên chất. • Cách dùng: Tắc kè làm sạch ruột, băm nhỏ, sao vàng. Tán tất cả thành bột trộn chung với mật ong làm hoàn. Mỗi ngày uống 12g. – Cách 2: • Thành phần: Sâm bố chính, hà thủ ô, củ đinh năng, ngải cứu ( mỗi loại 200g), đậu đen (500g). • Cách dùng: Nghiền thuốc thành bột và trộn chung với mật ong làm thành những viên hoàn có trong lượng khoảng 24g. Dùng ngày 2 viên, uống với nước đun sôi để nguội. 9. Chữa ho • Thành phần: Sâm bố chính (10g), quốc lão (8g). • Cách dùng: Sắc thuốc với 500ml nước, đun cạn còn 200ml thì tắt bếp. Gạn nước chia 2 lần uống, mỗi ngày 1 thang. 10. Bồi bổ sức khỏe cho bệnh nhân sau điều trị áp xe phổi • Thành phần: Sâm bố chính và hoài sơn ( mỗi vị 16g), dĩ mễ, sinh địa, huệ tây, kim ngân hoa ( mỗi loại 12g). • Cách dùng: Sắc nước uống mỗi ngày 1 thang. 11. Chữa hồi hộp, đánh trống ngực, tim đập nhanh, khó ngủ • Thành phần: Sâm bố chính (20g), quả dâu chín, hà thủ ô, hoài sơn, long nhãn, hạt sen, rau má ( mỗi loại 12g), bá nhân, táo nhân ( mỗi loại 8g). • Cách dùng: Sắc lấy nước đặc chia 3 phần uống hết trong ngày. Mỗi ngày 1 thang. 12. Chữa động kinh • Thành phần: Sâm bố chính, vỏ quýt, nam tam tinh, yết vĩ ( mỗi loại 20g), quế (4g), ý dĩ (40g), chu sa (1g), tim lợn (1 cái ). • Cách dùng: Tán nam tam tinh, ý dĩ , quế, vỏ quýt, sâm bố chính thành bột mịn. Sau đó, trộn bột thuốc chung với chu sa nhét vào bên trong tim lợn. Hấp cách thủy 40 phút, chia 3 lần ăn trong ngày cho hết. 13. Bồi bổ cơ thể, nâng cao chức năng hệ tiêu hóa • Thành phần: Sâm bố chính ( nếu tươi dùng 1kg, khô dùng 3kg), 5 lít rượu trắng cao độ. • Cách dùng: Rửa sạch sâm bố chính, cho vào bình thủy tinh có miệng rộng ngâm với rượu trong 30 ngày. Mỗi lần uống 15ml, dùng trong các bữa ăn sáng, trưa, tối. 14. Chữa suy nhược thần kinh • Thành phần: Sâm bố chính (20g), hoàng kỳ (12g), tần quy (8g), sơn khương (8g), mộc hương (8g), hoa cúc (8g), dư dung (8g), long nhãn (8g), táo nhân (8g), phục linh (6g), tiểu thảo (6g). • Cách dùng: Tất cả cho vào ấm sắc lấy nước đặc, chia uống vài lần. Mỗi ngày dùng 1 thang. 15. Giúp cơ thể nhanh phục hồi sau bỏng • Thành phần: Sâm bố chính, dĩ mễ, củ mài ( mỗi loại 16g), sơn liên, sa sâm bắc, hà thủ ô, địa hoàng thán, kê huyết đằng ( mỗi loại 12g), câu khởi (10g), trần bì (8g). • Cách dùng: Sắc uống 1 thang mỗi ngày. 16. Trị rối loạn giấc ngủ, nặng ngực, mệt mỏi trong người • Thành phần: Sâm bố chính (120g), mậu ất chi (80g), tầm gửi sống trên cây dâu, hạt cây tơ hồng, dạ hợp, quả dâu ( mỗi loại 40g), dứa dại, ba kích, cao xương hổ ( mỗi loại 20g), 2 lít rượu trắng ngon. • Cách dùng: Các vị thuốc đem ngâm chung với rượu. Sau 2 ngày 2 đêm lấy chưng cách thủy, hạ thổ trong 7 ngày. Mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 15 – 40ml. 17. Chữa suy nhược cơ thể cho người mắc bệnh đường hô hấp • Thành phần: Sâm bố chính, sa sâm, toan táo hạch, tua sen ( mỗi loại 12g), hạt sen (20g), lá vông, hương phụ ( mỗi loại 10g), câu khởi (8g). • Cách dùng: Sử dụng thuốc theo dạng sắc, uống mỗi ngày 1 thang. 18. Cải thiện sức khỏe cho người mới ốm dậy, đối tượng lao động nặng nhọc • Thành phần: Sân bố chính (180g), hạt sen và hoài sơn (mỗi vị 80g), sơn khương (40g), binh lang (8g). • Cách dùng: Tán thuốc thành bột uống mỗi ngày 20g. 19. Trị chứng tay chân lạnh • Thành phần: Sâm bố chính, đương quy, hoàng kỳ và phục linh ( mỗi loại 20g), lộc nhung, chích thảo ( mỗi loại 8g). • Cách dùng: Phục linh tẩm sữa, đương quy tẩm mật sao vàng, hoàng kỳ cũng đem tẩm với nước phòng phong và sao vàng. Tất cả nghiền nhỏ sắc uống. 20. Khắc phục chứng trì trệ tiêu hóa và bài tiết • Thành phần: Sâm bố chính (20g), sơn khương (40g), trầm hương (4g). • Cách dùng: Sơn khương đem tẩm sữa, sao vàng rồi cho vào ấm sắc cùng sâm bố chính trước. Cuối cùng thêm trầm hương vào tiếp tục sắc thêm 10 phút. Chia uống 2 – 3 lần. Qua ngày hôm sau sắc thang mới. 21. Điều trị bệnh đái ra dưỡng chấp • Thành phần: Sâm bố chính, giao đằng, hoài sơn, tỳ giải, lá tre, huyền sâm, hạt sen, rễ cỏ tranh, quốc lão, mã đề ( mỗi loại 12g), hoạt thạch (6g). • Cách dùng: Sắc thuốc uống hàng ngày. Dùng liên tục mỗi ngày 1 thang cho đến khi khỏi bệnh. 22. Chữa suy giảm chức năng thận, cường dương • Thành phần: Sâm bố chính, liên nhục, sừng nai, tục đoạn, ba kích, hoài sơn, cầu tích, liên tu, hoàng tinh (mỗi loại 1kg), đỗ đen (1,5kg), hạt tơ hồng (200g). • Cách dùng: Sừng nai đem đắp đất và nung tồn tính. Ba kích tẩm muối, sao vàng. Cuối cùng đem tất cả tán thành bột, vo viên hoàn nặng khoảng 12g. Ngày dùng 2 viên. 23. Chữa thận khí kém, đau mỏi lưng gối, suy yếu cơ thể • Thành phần: Sâm bố chính, hoài sơn, gạc mai nướng, hộc quyết, tầm gửi trên cây dâu ( mỗi loại 6g), hà thủ ô (12g), mẫu đơn và nhụy sen ( mỗi loại 4g). • Cách dùng: Các vị thuốc đã chuẩn bị đem trộn chung, sắc uống ngày 1 thang. 24. Tăng cường sức khỏe sinh lý • Thành phần: Sâm bố chính và sâm cau ( dùng dạng khô mỗi loại 1kg), cương tiền (300g), 10 lít rượu trắng cao độ. • Cách dùng: Đem 3 vị thuốc trên sao vàng, đổ xuống nền đất sạch cho nguội (hạ thổ ), ngâm rượu trong 30 ngày. Mỗi ngày có thể uống 2 – 3 lần, mỗi lần 15ml. 25. Chữa chán ăn, đầy bụng, tiêu chảy • Thành phần: Sâm bố chính (40g), sơn khương sao mật (20g), thục chi sao mật (8g), chích thảo (4g), hắc phụ (1,2g), 4 quả táo ta, 1 miếng gừng tươi. • Cách dùng: Nấu nước đặc uống vài lần trong ngày. 26. Điều trị khí hư bạch đới • Thành phần: Rễ sâm bố chính • Cách dùng: Rửa sạch, giã nhỏ rễ sâm bố chính rồi đem nấu cùng gạo nếp ăn 27. Bổ khí huyết, chống suy nhược cơ thể ( hoàn đại bổ) • Thành phần: Sâm bố chính và củ đinh lăng ( mỗi loại 100g), giao đằng (60g), vỏ quýt (20g), rau thai nhi ở phụ nữ đẻ con so (1 bộ), mật ong nguyên chất. • Cách dùng: Rau thai nhi rửa sạch, cắt bỏ hết màng gân, cắt ra từng miếng để trên đĩa gốm sứ sấy khô. Rễ đinh lăng gọt vỏ, thái lát mỏng, sấy khô và sao vài phút. Cuối cùng, đem tất cả tán nhỏ, trộn với mật ong, vo thành viên hoàn cỡ 12g. Mỗi ngày uống 1 viên vào buổi tối trước lúc đi ngủ. Liệu trình dùng thuốc kéo dài 15 ngày. 28. Chữa táo bón, gây yếu, suy nhược, táo khát, tiểu són • Thành phần: Sâm bố chính, cao ban long • Cách dùng: Sâm bố chính đem nấu cho cô đặc thành cao. Khi sử dụng hòa với cao ban long uống theo liều lượng chỉ dẫn của thầy thuốc. 29. Chữa mụn nhọt sưng lở, sản hậu tiện bí • Thành phần: 6 -12g sâm bố chính • Cách dùng: Đem sâm sắc nước uống hoặc nghiền thành bột mịn pha với nước đun sôi để nguội uống Lưu ý khi chữa bệnh bằng sâm bố chính • Chỉ dùng thuốc khi được sự cho phép và theo dõi bởi thầy thuốc có kinh nghiệm chuyên môn • Mua nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng. Sâm được trồng tự nhiên trên đất đồi sẽ có chất lượng tốt hơn. • Sâm bố chính có tính mát nên khi sử dụng cho bệnh nhân có thể hư hàn cần phải tẩm với gừng và sao kỹ trước khi dùng. • Không dùng sâm bố chính chung với lê lô • Trường hợp ngâm rượu nên dùng bình thủy tinh hoặc bình gốm để ngâm nhằm đảm bảo chất lượng rượu. Tránh dùng bình làm bằng chất liệu nhựa hoặc kim loại. • Kiêng dùng các chất kích thích trong quá trình dùng sâm bố chính. • Hỏi ý kiến bác sĩ nếu bạn đang được điều trị bằng thuốc tây để đảm bảo không có sự tương tác giữa chúng. • Các bài thuốc từ sâm bố chính chỉ cho hiệu quả tốt khi phù hợp cơ địa. Cần kiên trì sử dụng một thời gian để thấy được kết quả. • Cây sâm bố chính có đặc điểm gần giống với cây vông vang nên dễ bị nhầm lẫn. So với sâm bố chính thì cây vông vang lớn hơn, phần lông cũng mọc dài hơn. Ngoài ra, hoa vông vang có màu vàng, trong khi đó hoa bố chính lại màu hồng.

ĐẢNG SÂM